ميرزا حسن حسينى فسايى
1351
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
پس گوئيم قصبه فرگ در ميانه جنوب و مشرق شيراز به مسافت 55 فرسخ از شيراز دور افتاده است ، عرض آن از خط استوا 28 درجه و 24 دقيقه ، طول آن از گرىنيچ رصدخانه انگلستان پنجاه و [ ؟ ] درجه و [ ؟ ] دقيقه است و نواحى سبعه بر اين وجه است : ناحيه بيونج « 1 » : در جانب جنوبى قصبه فرگ ، درازى آن از « كهن » تا « بيخو » 6 فرسخ ، پهناى آن از نيم فرسخ نگذرد ، محدود است از جانب مشرق به ناحيه طارم و از شمال به ناحيه فرگ و از مغرب و جنوب به نواحى لارستان . محصول اين ناحيه گندم و جو ديمى است ، آب جارى ندارد ، هواى آن از همه نواحى سبعه گرمتر است و جوانب آن كوهستان و قصبه آن را « درز » گويند . نزديك به 65 فرسخ از شيراز و ده فرسخ از فرگ دور افتاده است و اين ناحيه مشتمل بر 14 ده آباد [ است ] . بيخو : 4 فرسخ مغربى « درز » است . درز : همان قصبه « بيونج » است . سايان : 1 فرسخ بيشتر مشرقى « درز » است . كهن : 2 فرسخ مشرقى « درز » است . ناحيه خشن آباد « 2 » : ميانه شمال و مشرق فرگ ، از سردسيرات فارس است هواى تابستانهاش مانند هواى زمستان ناحيه درز است ، با آنكه 12 فرسخ بيشتر شمالى ناحيه درز نيست . و تمام اين ناحيه كوهستان است و در زمستان برف نشين است ، درازى آن از « گشكو » تا قريه « دراگاه » 6 فرسخ ، پهناى آن از نيم فرسخ نگذرد و آبهاى آن جارى گوارا و چشمههاى خنك دارد . محصول گندم و جو و مويز و غنچه گل ديمى است و قريه دراگاه ، نخلستانى فاريابى دارد ، محدود است از جانب شمال به نواحى نيريز و از مغرب به ناحيه فرگ و از جنوب به ناحيه طارم و از جانب مشرق به ناحيه فارغان ، قصبه اين ناحيه را نيز « خشن آباد » گويند ، 7 فرسخ مشرقى قصبه فرگ است و نزديك به 60 فرسخ از شيراز دور افتاده است و اين ناحيه مشتمل است بر 7 قريه آباد : بينوج : 2 فرسخ مشرقى « خشن آباد » است . تنگ دهو « 3 » : 3 فرسخ شمال و مشرق « خشن آباد » است . خشن آباد : همان قصبه اين ناحيه است . دراگاه : 3 فرسخ ميانه جنوب و مشرق « خشن آباد » است . دهستان : فرسخى بيشتر مشرقى « خشن آباد » است . على آباد : 5 فرسخ ميانه شمال و مشرق « خشن آباد » است . گشكو « 4 » : 5 فرسخ كمتر ميانه شمال و مشرق « خشن آباد » است . ناحيه طارم « 5 » : ميانهء مشرق و جنوب « فرگ » ، درازى آن از قريه « سرچاهان » تا قريه
--> ( 1 ) . ( باى نوج ) از دهستان دراگاه بندر عباس ، كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 410 . ( 2 ) . ( خوشن آباد ) . كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 410 . ( 3 ) . ( تنگ دهويه ) . كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 410 . ( 4 ) . ( كشكوئيه ) همان ماخذ . ( 5 ) . كتاب جغرافيا و اسامى دهات كشور ، ج 2 ، ص 412 .